Niebezpieczne zabawki na granicy UE – jak KAS chroni dzieci

Polska Izba Administracji Skarbowej (KAS) zatrzymuje coraz więcej niebezpiecznych zabawek na granicy UE – w 2025 roku przejęto ponad 352 tys. sztuk podrabianych zabawek, co stanowi wzrost o 143% w stosunku do 2024 roku, kiedy to zatrzymano 145 tys. sztuk. Te liczby pokazują skalę problemu i intensywność działań kontrolnych, które bezpośrednio wpływają na bezpieczeństwo dzieci w całej Unii Europejskiej.

Dlaczego Polska jest kluczowym punktem kontroli?

Polska, ze względu na swoje położenie geograficzne na wschodniej granicy zewnętrznej UE, odgrywa kluczową rolę w obsłudze ruchu towarowego i osobowego. Oznacza to również odpowiedzialność za kontrolę produktów wprowadzanych na rynek unijny – nie tylko pod kątem należności celno-podatkowych, ale przede wszystkim w zakresie bezpieczeństwa konsumentów i ochrony środowiska.

Towary pochodzące spoza UE przed dopuszczeniem do obrotu muszą przejść odprawę celną. Dopiero po pozytywnej weryfikacji wszystkich wymogów formalnych mogą zostać legalnie udostępnione na rynku unijnym. W praktyce oznacza to konieczność sprawdzenia, czy produkty spełniają obowiązujące normy bezpieczeństwa oraz wymagania techniczne – szczególnie ważne w przypadku produktów wytwarzanych w krajach, gdzie standardy bezpieczeństwa bywają mniej restrykcyjne.

Jakie zagrożenia niosą podrabiane zabawki?

Podrabiane zabawki to nie tylko podróbki marek – to produkty, które najczęściej nie spełniają norm jakości i mogą stwarzać realne zagrożenie dla użytkowników. Zawierają niebezpieczne substancje chemiczne, ostre krawędzie, małe części, które mogą się oderwać, oraz brakuje im wymaganych certyfikatów i ostrzeżeń.

W okresie od 5 marca do 15 maja 2026 roku KAS skontrolowała ponad 818 tys. sztuk zabawek. Wystawiono 335 wniosków o wydanie opinii dotyczących podejrzeń naruszenia przepisów – 321 do Inspekcji Handlowej i 14 do Urzędu Komunikacji Elektronicznej. W 287 przypadkach podejrzenia zostały potwierdzone, co oznacza, że nieprawidłowości stwierdzono w blisko 86% spraw.

Najczęściej wykrywane nieprawidłowości

Analiza kontroli z 2025 i 2026 roku pokazuje, że najczęściej zabawki brakuje:

• Oznakowania CE – certyfikatu potwierdzającego zgodność z normami UE
• Ostrzeżeń dotyczących bezpieczeństwa – informacji o potencjalnych zagrożeniach dla konkretnej grupy wiekowej
• Danych importera – informacji, kto jest odpowiedzialny za produkt na terenie UE
• Instrukcji w języku polskim – wymaganych przez prawo UE
• Certyfikatów bezpieczeństwa – potwierdzających testy na substancje toksyczne

Skala problemu w liczbach

Rok	Liczba zatrzymanych zabawek	Wzrost rok do roku	Procent niezgodnych produktów
2024	145 000 szt.	—	~76%
2025	352 000 szt.	+143%	~80%
2026 (marzec-maj)	818 000 szt.	—	~86%

Dane te wyraźnie pokazują zarówno skalę problemu, jak i coraz wyższą skalę nieprawidłowości w kontrolowanych towarach. W 2025 roku skontrolowano około 8,2 mln sztuk zabawek, z czego około 8,1 mln sztuk nie spełniało wymagań bezpieczeństwa – to oznacza, że praktycznie wszystkie kontrolowane zabawki w tym roku budziły zastrzeżenia.

Jak funkcjonuje system ochrony rynku?

Współczesny system ochrony rynku UE opiera się na współpracy celników, organów nadzoru rynku oraz Inspekcji Handlowej. Funkcjonariusze Służby Celnej (SCS) są często pierwsi, którzy identyfikują towary budzące wątpliwości i kierują je do dalszej, szczegółowej oceny.

Kontroле obejmują sprawdzenie oznakowania produktów, dokumentacji technicznej, deklaracji zgodności czy wymaganych certyfikatów. W razie uzasadnionego podejrzenia niezgodności towary mogą zostać zatrzymane do czasu wydania opinii przez właściwe organy nadzoru rynku.

W 2024 roku podjęto 5924 działania dotyczące zgodności produktów z wymaganiami bezpieczeństwa. W około 76% przypadków organy nadzoru rynku potwierdziły nieprawidłowości zgłoszone przez organy celne. Skontrolowano wtedy około 34,5 mln sztuk towarów oraz ponad 190 mln kg produktów. Za niezgodne uznano około 21,2 mln sztuk towarów i 67 mln kg produktów.

Wyzwania współczesnego handlu elektronicznego

Jednym z największych wyzwań dla administracji celnych w UE jest dynamiczny rozwój handlu elektronicznego. Coraz większa liczba przesyłek trafia na rynek unijny w postaci małych paczek wysyłanych drogą lotniczą, kolejową lub za pośrednictwem firm kurierskich. Skala tego zjawiska powoduje, że kontrole stają się bardziej skomplikowane i wymagają zaawansowanej analizy ryzyka.

Funkcjonariusze muszą identyfikować nie tylko towary niebezpieczne, ale również podróbki oraz produkty naruszające prawa własności intelektualnej. To wymaga specjalistycznej wiedzy, nowoczesnych narzędzi analitycznych i stałego doskonalenia procedur kontrolnych.

Co to oznacza dla rodziców?

Dla rodziców te dane powinny być sygnałem do większej czujności przy zakupach zabawek, szczególnie tych z nieznanych źródeł lub platform e-commerce. Warto zwrócić uwagę na:

• Pochodzenie produktu – czy producent jest znany i wiarygodny?
• Oznakowanie CE – czy jest widoczne i czytelne?
• Instrukcje w języku polskim – czy zawierają ostrzeżenia dotyczące wieku dziecka?
• Zapach i jakość materiałów – czy zabawka nie pachnie chemią i jest solidnie wykonana?
• Cena – czy nie jest podejrzanie niska w stosunku do oryginału?

Skuteczność działań KAS opiera się na ścisłej współpracy z organami nadzoru rynku, innymi służbami kontrolnymi oraz podmiotami posiadającymi prawa własności intelektualnej. Przedstawione dane potwierdzają, że system kontroli granicznej i nadzoru rynku skutecznie ogranicza ryzyko wprowadzania niebezpiecznych i niezgodnych produktów na rynek UE – ale rodzice muszą być świadomi tego zagrożenia i odpowiedzialnie wybierać zabawki dla swoich dzieci.